artykuły

Potrawy na Wielkanoc z tradycyjnej kuchni polskiej

Tagi: kuchnia polska, kuchnie świata, potrawy, potrawy wielkanocne

Kolorowe jajka, baby drożdżowe, mazurki, rozmaite pieczone mięsiwa kształtują wygląd tradycyjnego posiłku wielkanocnego. Ta obfitość dóbr na stołach w ten świąteczny czas kończy okres Wielkiego Postu. Święta Wielkiej Nocy to święta kolorowe, uroczyste przepełnione nadzieją.

Wielu dyskutuje nad wyższością Świąt Wielkanocy nad Świętami Bożego Narodzenia. Spór jest nierozstrzygnięty, a każde z tych świat ma swoje zalety pod względem atmosfery i wrażeń, szczególnie dla osób wyznania rzymsko - katolickiego. Przygotowania duchowe trwające przez cały czas Wielkiego Postu oraz Wielki Tydzień poprzedzający święta, nastrajają nas do uroczystego obchodzenia tych dwóch dni w roku. Towarzyszą temu oczywiście wielkie przygotowania świątecznych dań. Wszelkie potrawy, które w tym czasie znajdują się na naszych stołach, to symbole wielkanocne, które poświęcone w kościołach w Wielką Sobotę spożywamy na wielkanocne niedzielne śniadanie.

W naszym wielkanocnym koszyku – tzw. „święconce” zwykle znajdują się: jaja, chleb, sól, wędlina, chrzan, ciasto i figurka baranka. Przez wiele lat - zestaw produktów w „święconce” zmieniał się, a do symboliki święconych dóbr przywiązywano większą wagę i czyniono misterne przygotowania. Obecnie nastawienie nieco się zmieniło i raczej nie pamiętamy, co dane produkty symbolizują...

• Baranek - to najważniejszy symbol świąt wielkanocnych - symbolizuje on zwycięstwo Chrystusa. Oddany w ofierze, aby odkupić grzechy ludzkie, tak jak Chrystus odkupił nasze, a później zmartwychwstał. Baranek jako symbol musi znaleźć się w naszej „święconce”, a później na wielkanocnym stole.

• Jajko - symbol życia, chyba najważniejszy element tych świat. Jajka wielkanocne są pięknie ozdabiane: pisanki malowne są w rozmaite wzory woskiem za pomoca rysiku, a następnie barwione, kraszanki natomiast barwione są poprzez gotowanie w odpowiednich kiedyś naturalnych, a obecnie sztucznych barwnikach. Tradycja malowania jaj ma swój początek w starożytności, a później przez wieki się rozwijała. Kolory i wzory, w jakie malowano jajka również miały swoją symbolikę. Żółty to radość i słońce, zieleń to nadzieja i przyroda rodząca się do życia. Jajko odgrywa najważniejszą rolę podczas niedzielnego śniadania, gdyż właśnie wtedy dzielimy się nim i życzymy sobie wszystkiego najlepszego. Dawniej spożywanie jaj podczas Wielkiego Postu było zakazane, a na zjedzenie ich czekało się aż do Świąt Wielkanocy. Z jajkiem związanych jest również wiele zabaw w Wielkanocny Poniedziałek, które mają przynieść pomyślność i dobrobyt.



• Chleb - w wielu kulturach uznany za fundamentalny składnik żywienia. Tam gdzie chleb, tam bogactwo i pomyślność. W tradycji chrześcijańskiej jest też symbolem ciała Chrystusa.

• Wędlina - dawniej należało wrzucić kawałek jakiejkolwiek wędliny, a od XIX wieku rozsmakowano się w kiełbasie. Wędlina jest symbolem dostatku, gdyż nie każdego było stać na tego typu rarytas.

• Chrzan - symbolizuje krzepę i siłę.

• Sól - chleb i sól to dwa ważne symbole w tradycji chrześcijańskiej. Być solą ziemi to być życiodajnym składnikiem, który odżywia i decyduje o istnieniu. Sól jest nieocenionym minerałem, bez którego nasze organizmy nie mogłyby funkcjonować.

W Niedzielę Wielkanocną wszystkie te produkty znajdują się na pięknie ubranych stołach. Dawniej gospodynie przywiązywały wagę do najdrobniejszych szczegółów związanych z tradycja Świąt Wielkanocy. Królowała biel i przepięknie haftowane obrusy. Na środku stały wspaniale zdobione jajka i baranek, a wokół tych elementów skupiały się wszelkie smakołyki. Podstawą tych świat w Polsce są: jajka przyrządzane na wiele sposobów, baby wielkanocne, mazurki, pieczone mięsa, a do nich obowiązkowo chrzan, a w roli świątecznychzup wystepują żurek i biały barszcz.

Oprócz smakołyków na wielkanocnym stole znajdują się również rozmaite dekoracje w postaci dzbanów pełnych bazi i wiosennych kwiatów. Obecnie nie przywiązujemy już tak dużej wagi do drobiazgowej oprawy świąt, ale w wielu domach obowiązkowe jest śniadanie wielkanocne, które czasami przeciąga się aż do wieczora... Dzieci bardzo lubią popularne w tym czasie czekoladowe zajączki lub jajeczka. Drugi dzień świąt, to czas zabaw takich jak np: słynny Śmigus Dyngus, podczas którego według tradycji na pannach nie mogła pozostać ani jedna sucha nitka, bo inaczej groziło im staropanieństwo. Dzisiaj również ten zwyczaj nieco zmienił swój charakter i w poniedziałek lepiej nie wychodzić z domu, bowiem nie tylko panny wracają do domów mokre od stóp do głów.

Święta Wielkanocne obchodzone są we wszystkich krajach o tradycji chrześcijańskiej. Jednakże tamtejsze potrawy na Wielkanoc, rodzaje mięs czy produkty różnią się od tych z tradycyjnej kuchni polskiej. W niektórych regionach w tym czasie spożywa się jagnięcinę - odpowiednik biblijnego baranka. Jako że są to święta... wiosenne do wielu potraw dodawane są pierwsze warzywa charakterystyczne dla danego kraju. W Polsce nowalijki również goszczą na wielkanocnym stole np. pod postacią sałatki jarzynowej czy jajek szczodrze obsypanych zielonym szczypiorkiem. We Francji tak jak i u nas popularne są pasztety. Podaje się też jajka przygotowane na wiele sposobów. np. w koszulkach ze szpinakiem - oeufs poches aux epinards. Na włoskich stołach pojawia się natomiast obowiązkowy makaron i lekkie sosy z dodatkiem warzyw. Często podaje się jajka po neapolitańsku - z pomidorami, oliwkami i filecikami anchois. W Hiszpanii serwowana jest tortilla i krem kataloński. Tortilla serwowana jest często z młodymi warzywami. W Hiszpanii nie znajdziemy jednej typowej potrawy wielkanocnej, a każdy region podchodzi odmiennie do kwestii kulinarnej. Większą wagę przywiązuje się tu do samych religijnych obchodów, którym towarzyszą procesje czczące śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa. W Anglii serwuje się pieczoną jagnięcinę, podawaną z sosem miętowym, pieczonymi ziemniakami i zielonym groszkiem. W Grecji, która niezwykle poważnie podchodzi do tych świąt, serwuje się tradycyjną zupę wielkanocną zwaną mayiritsa, przygotowywaną z jagnięcych podrobów, cytryn i koperku oraz chleb tsoureki, a w Wielkanocną Niedzielę obowiązkowe jest pieczenie barana.

Niezależnie od regionu, w jakim żyjemy, spożywanych dań czy zwyczajów, święta to czas radości. Nie warto martwić się też, że przybędzie nam kilka kilogramów po świątecznych smakołykach, bo czyż rodzinna atmosfera ciepła i bliskości nie jest najważniejsza?

rozwiń Dodaj do